Analiz Laboratuarı Logo
İnsülin direnci ne anlama geliyor?
İnsülin; kas, yağ ve karaciğer gibi kan şekerini kullanan dokulara şekerin alınması ve kullanılmasını sağlayan, pankreastan salınan bir hormondur.
Dokularda insülin direnci varsa şekerin dokulara alınıp, kullanılması, yakılması zor olur. Bu durum daha çok insülin salınmasına yol açar. Pankreas daha çok insülin salarak şekerin dokular tarafından kullanılması için adeta "çift mesai" yapar.

Aşırı salınan insülin açlık hissine, daha çok yeme ve atıştırmaya neden olarak bir kısır döngü oluşturur. Bu durum hem insülin rezervini azaltır hem de kanda dolaşan aşırı insülin miktarı obezite, hipertansiyon, ateroskleroz gibi kronik hastalıkların oluşması için uygun bir ortam hazırlar.

İnsülin direncinin görülme sebebi nedir?
İnsülin direnci genetik yatkınlık, hareketsiz yaşam tarzı, sağlıksız beslenme sonucu oluşur. İnsülin direncini sıklıkla genetik yatkınlık zemininde görmekle beraber, son zamanlarda insanların rafineri gıdaların tüketiminin artışı ve "fast food" tarzı beslenmeye olan rağbet ile çevresel etkenlerin ağırlığını daha çok hissetmekteyiz.

Bu rahatsızlık kilo vermeyi nasıl etkiliyor? Hastalar, "Az yediğim halde kilo veremiyorum" derken ne kadar haklılar?
İnsülin direncinin kilo vermeyi zorlaştırdığı doğru. İnsülin direnci olanlar daha çok acıkır, hafif bir hareketle hemen yorulur. Ancak sabırla uygulanan bir sağlıklı beslenme programı ve düzenli yapılan ve performansa göre giderek yoğunlaştırılan bir eksersiz  programı ile zamanla bu zorluk yenilir ve insülin direnci kırılır. "Bir süre diyet yapıp kilo vereceğim, sonra her şeyi yiyebilirim, sporu bırakabilirim" düşüncesi yanlıştır, Hayat boyu sağlıklı beslenme ve yeterli egzersiz şarttır.
 Kilo vermek için glisemik indeksi düşük, kalori içeriği az, posa içeriği yüksek ve tok tutan yiyeceklerin seçilmesi gerekir. Genellikle insanlar spor yapmadan, sadece yemeyi azaltarak ya da öğün sayılarını azaltarak çok hızlı kilo vermek istiyor. Yıllar içinde alınan kilonun öyle hemen bir çırpıda verilmesi tabi ki mümkün değil. Harcadığı kaloriden daha az kalori alan birinin kilo vermemesi düşünülemez. Az yemek yediği halde kilo verilemiyorsa yeterli eksersiz yapılmıyor demektir.

Hastalığın belirtileri nelerdir? Kişi insülin direncinin yüksek olduğundan ne zaman şüphelenmeli?
Çabuk acıkma, geç doyma, yemeklerden 2-3 saat sonra olan acıkma hissi, elde ayakta titreme, soğuk soğuk terleme ve baygınlık hissi, tatlı yeme isteği, giderek kilo alan kişinin ailesinde şişman ve diyabetli kişilerin varlığı durumlarında insülin direncinden şüphelenmek gerekir.

"Kilo veremiyorum", "şişmanım" diyen herkeste insülin direnci yüksektir diyebilir miyiz?
%100 olmasa da sıklıkla evet. Bazen insülin direnci dışında, hipotiroidi, bazı endokrin hastalıklar (cushing hastalığı vs) da obeziteye yol açabilir. Ancak ailesinde obez ve diyabetli bireylerin varlığında kilo verememekten yakınan kişilerde mutlaka insülin direnci ve ilişkili hastalıklar aranmalıdır.


İnsülin direnci başka hangi hastalıkları tetikliyor?

İnsülin direnci ve obezite ile kanser arasında ilişki saptanan çok sayıda çalışma vardır. Yemek borusu, Kalın bağırsak, Safra yolları, Pankreas, Meme, Rahim, Yumurtalık, Prostat, Böbrek, Mesane, Tiroid ve Lenf kanseri riskini artırdığı yapılan birçok bilimsel çalışmada gözlemlenmiştir. Ayrıca insülin direnci, şeker hastalığı, inme, kalp damar hastalıkları, ateroskleroz, hipertansiyon, karaciğer yağlanması, lipid yükseklikleri, polikistik over hastalığı ve infertilite gibi birçok hastalık için suçludur. Alzheimer (bunama) ile insülin direnci arasında bağ olduğu da saptanmıştır.

İnsülin direnci yüksekliğinin dünyada bu kadar çok görülmesinin, daha önce görülmeyen toplumlarda bile rastlanmasının nedeni nedir?
İnsülin direnci sıklığındaki artış teknolojinin gelişimi ile doğru orantılıdır. Halen ilkel diyebileceğimiz şartlarda doğal ortamlarda yaşayan Afrikalı yerlilerde ve insanların besin maddesine özellikle de rafineri gıdalara ulaşımı mümkün olmayan Afrika ülkelerinde insülin direnci ve ilişkili hastalıklar görülmemektedir. Ulaşım araçlarının günlük yaşamda kullanımının artışı, kırsal yaşamdan, sanayileşmiş topluma geçişin getirdiği masabaşı hareketsiz iş yaşamı, televizyon ve bilgisayar karşısında geçirilen hareketsiz uzun süreler vücuttaki yağ oranını, kilo alımını artırarak insülin direncine zemin hazırlamaktadır. Buna ilave işlenmiş, yüksek kalorili, keyif vericiliği artırılmış ve bağımlılık yapıcı gıdaların aşırı tüketilir hale gelmesi bu süreci hızlandırmaktadır.

İnsülin Direnci Olduğu Nasıl Anlaşılır?
İnsülin direnci olup olmadığını anlamak için çeşitli kan testleri yaptırılmalıdır. Öncelikle, açken yapılan testte, kan şekeri ve insülin ölçümü yapılır. Normalde bir kişinin açlık kan şekerinin 100'ün altında olması gerekir. Kan testinde taranan kan şekeri 100'ün altında kalırken insülin yüksek bulunuyorsa, direnç kazanıldığını söylemek mümkündür. Örneğin kan şekeri 96, insülini ise 14 çıkmıştır. Bu durumda direncin varlığından söz etmek doğrudur. Ancak kan şekeri 106, insülin 21 ise, bu kez ciddi bir insülin direnci var demektir."
İnsülin direncini anlamayı sağlayan diğer ölçüler şunlar:
Beden kitle indeksi 30'un üzerindeyse ,
HDL (iyi kolesterol oranı) düşüklüğü (kadın için: 50'nin, erkek için 40'ın altındaysa)
Trigliserid oranı 150'nin üstündeyse,
Açlık Kan şekeri 100'ün üstündeyse,
Yüksek tansiyon varsa, Hipoglisemi belirtileri varsa
Bel çevresinin erkekte 102 cm, kadında 88 cm'nin üstündeyse,

Hastalığın tedavisi nasıl yapılmalı?
İnsülin direncinin tedavisi her şeyden önce, hastada tabloyu oluşturan faktörlerin ortaya konması ve tanınmasını gerektirir. Yaşam tarzı değişikliği ve düzenli egzersiz ile harcanan kalori artırılıp, vücut yağ oranı azaltılmalı, sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırılmalıdır. Sadece egzersiz ve sağlıklı besleme ile %60 düzeylerinde insülin direnci düzeltilebilir. Gereken hastalarda insülin direncini kıran ilaçlarla bu faktörlere destek olunabilir, ancak bilinmelidir ki sadece ilaçlar tek başına insülin direnci ile baş edemez. Mutlaka bir hekim kontroluna girilmelidir.
Tüm hastalıklardan uzak sağlıklı ve mutlu günler dileriz

Analiz Laboratuarı
Ali Çetinkaya Bulvarı No: 33 / 2
(Alsancak Devlet Hast. Karşısı)
Alsancak - İZMİR
Mobil:      0 (532) 734 0417
Telefon:  0 (232) 421 2159
Fax:         0 (232) 421 6311
iletisim@analizlabor.com
Ali Çetinkaya Bulvarı No: 33 / 2
(Alsancak Devlet Hast. Karşısı)
Alsancak - İZMİR
Mobil:      0 (532) 734 0417
Telefon:  0 (232) 421 2159
Fax:         0 (232) 421 6311
iletisim@analizlabor.com